معرفی منابع اهل سنت ( منابع عامه ) پیرامون امام مهدی (عج)

محدثان اهل سنت، توجّه خاصی به احادیث امام مهدی علیه السلام داشته اند. برخی از پژوهشگران [۱] نام ۱۶۰ نفر از آنان را که تألیف مستقلّی درباره امام مهدی علیه السلام داشته یا احادیث مربوط به آن حضرت را در کتاب‌های خود آورده اند بیان کرده اند. در اینجا به معرفی برخی از کتاب‌های اهل سنت می‌پردازیم.

منابع عامه

یک. قبل از تولد امام مهدی علیه السلام

کتاب‌های زیر قبل از تولّد حضرت مهدی علیه السلام به نگارش درآمده است :

۱. کتاب الجامع ؛ معمر بن راشد ازدی (م ۱۵۱ه) . این کتاب در آخر المصنَّف صنعانی، چاپ شده است .
۲. الرسالة؛ محمد بن ادریس شافعی (م ۲۰۴ ه) .
۳. المصنف صنعانی (م۲۱۱ ه).
۴. الفتن ؛ نعیم بن حماد بن معاویة بن الحارث الخزاعی المروزی (م ۲۲۹ ه).
۵. المصنف فی الاحادیث و الآثار ؛ ابی بکر عبداللّه بن محمد بن ابی شیبة الکوفی العبسی (م سال ۲۳۵ ه). شانزده حدیث پایانی آن، در مورد امام مهدی علیه السلام است.
۶. مسند احمد ؛ نوشته احمد بن حنبل ابوعبداللّه الشیبانی (م ۲۴۱ ه). احادیث امام مهدی علیه السلام در این کتاب به طور پراکنده آمده است .

دو. بعد از تولد امام مهدی علیه السلام

کتاب‌های زیر بعد از ولادت امام مهدی علیه السلام (یعنی سال ۲۵۵ ه) نوشته شده است.

۱. سنن ابی داود ؛ سلیمان بن اشعث ابو داود السجستانی الأزدی (م ۲۷۵ ه). این کتاب یکی از صحاح سته و از معتبر ترین کتاب‌های اهل سنت است . در جلد چهارم بخشی را با نام «کتاب المهدی» آورده که در آن دوازده حدیث درباره آن حضرت بیان شده است . از نکات مهم آن آوردن حدیث دوازده خلیفه در کتاب المهدی است . که نشان می‌دهد از نظر نویسنده، امام مهدی علیه السلام یکی از آن دوازده خلیفه ای است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم معرفی کرده است .
۲. سنن ابن ماجه ؛ محمد بن یزید ابوعبداللّه القزوینی (م ۲۷۵ ه). این کتاب نیز یکی از صحاح ستّه می‌باشد.
۳. سنن ترمذی ؛ محمد بن عیسی ابو عیسی الترمذی السلمی (م ۲۷۹ه). این کتاب نیز یکی دیگر از صحاح ستّه شمرده می‌شود.
۴. بغیة الرائد فی تحقیق مجمع الزوائد و منبع الفوائد ؛ نورالدین علی بن ابی بکر هیثمی (م ۸۰۷ ه). وی در باب «ما جاءَ فی المهدی» ۲۲ حدیث می‌آورد.

سه. در عصر غیبت کبری (بعد از سال ۳۲۹ ه)

۱. صحیح ابن حِبّان ؛ محمد بن حِبّان ابو حاتم التمیمی البستی السجستانی (م ۳۵۴ ه).
۲. موارد الظَّمآن الی زوائد ابن حبّان ؛ نورالدین هیثمی (م ۸۰۷ ه).
۳. المعجم الاوسط ؛ ابوالقاسم سلیمان بن احمد الطبرانی (م ۳۶۰ ه). این کتاب در ده جلد چاپ شده است، اما چون بر حسب راویان تنظیم شده لذا احادیث امام مهدی علیه السلام در سراسر آن پراکنده است.
۴. المستدرک علی الصحیحین ؛ محمد بن عبداللّه ابو عبداللّه الحاکم النیشابوری (م ۴۰۵ه).
۵. السنن الوارده فی الفتن و غوائلها و الساعة و اشراطها ؛ ابی عمرو عثمان بن سعید المقری الدانی (م ۴۴۴ ه). این کتاب معروف به سنن دانی است. از جلد پنجم صفحه ۱۰۲۹ «باب ما جاءَ فی المهدی» شروع می‌شود و چهل حدیث دارد.

چهار. کتاب‌های ویژه حضرت مهدی علیه السلام

منابع پیشین، احادیث مربوط به حضرت را بیان نموده اند و منابع ذیل، اختصاصاً به این موضوع پرداخته اند :
۱. الاربعین ؛ ابونعیم اصفهانی (م ۴۳۰ ه).
۲. البیان فی اخبار صاحب الزمان ؛ ابو عبداللّه محمد بن یوسف بن محمد کنجی شافعی (م۶۵۸ ه).
۳. الفصول المهمّه ؛ علی بن محمد بن احمد مالکی مشهور به ابن صبّاغ (م ۸۵۵ ه).
۴. الصواعق المحرقة ؛ ابوالعباس شهاب الدین، احمد بن محمد بن علی بن حجر هیتمی شافعی (م ۹۷۴ ه).
۵. البرهان فی علامات مهدی آخرالزمان ؛ علاءالدین علی بن حسام الدین مشهور به متقی هندی (م ۹۷۵ ه).
۶. موسوعة المهدی المنتظر ؛ دکتر عبدالعلیم عبدالعظیم البستوی. وی در دو جلد به بررسی ۳۸۸ حدیث مهدوی می‌پردازد.

[۱]: ر. ک : در انتظار ققنوس ، سید ثامرالعمیدی ، ترجمه و تحقیق ؛ مهدی علیزاده، صص ۶۶-۸۸

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.