عقل نزد پیامبران چه جایگاهی دارد ؟

عقل نزد پیامبران چه جایگاهی دارد ؟

آیا دلیل عقلی برای ادعایشان دارند یا صرفا ما را به ایمان آوردن بدون دلیل دعوت میکنند؟

پیامبر خود را فرستاده ی خدا و مامور رساندن پیام خداوند و هدایت انسان به سعادت معرفی میکند . اما آیا نزد ایشان عقل و برهان چه جایگاهی دارد؟ ابتدای کار آیا عقل مقدم است یا شرع ؟ در ابتدای رسیدن به معرفت ابتدا تقدم با عقل است یا ما باید ببینیم قرآن چه میگوید ؟

امام موسی بن جعفر علیه السلام می فرمایند :

يَا هِشَامُ إِنَّ لِلَّهِ عَلَى اَلنَّاسِ حُجَّتَيْنِ ، حُجَّةً ظَاهِرَةً وَ حُجَّةً بَاطِنَةً فَأَمَّا اَلظَّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَ اَلْأَنْبِيَاءُ وَ اَلْأَئِمَّةُ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ وَ أَمَّا اَلْبَاطِنَةُ فَالْعُقُولُ. ( بحار الأنوار جلد 1 , صفحه 137 )

راستی برای خدا بر مردم دو حجت است ؛ حجت ظاهره و حجت باطنه . امّا حجت ظاهر رسولان و پیمبران و امامان هستند، و حجت باطنه خردها است.

پس مسلما تقدم با عقل است چون عقل بر ما حجیت باطنی دارد و به ما نزدیکتر است، تا به حجتی که درون خودمان است جواب ندهیم نوبت به حجتی که از درون ما بیرون است نمیرسد .

و دیگر اینکه اصلا رسیدن به شرع به بوسیله ی عقل است، چون ما با عقل تشخیص میدهیم که این شخصی که مدعی نبوت است واقعا راستگو است و معجزه دارد یا نه .

در خطبه یکم نهج البلاغه امیرالمؤمنین علیه السلام در رابطه با حکمت بعثت پیامبران میفرمایند :

فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ مِيثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ وَ يَحْتَجُّوا عَلَيْهِمْ بِالتَّبْلِيغِ وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ …

و پى در پى رسولان خود را به سوى آنان فرستاد، تا پيمان فطرت را از آنان مطالبه نمايند و نعمتهاى فراموش شده را به ياد آنها آورند و با ابلاغ دستورات خدا حجّت را بر آنها تمام كنند، گنجهاى پنهانى عقلها را آشكار سازند …

یعنی عقل انسان صاحب یک سری گوهر هاییست که در ابتدا آشکار نیست ، پیامبران می آیند با تعالیم توحیدی و معرفتیشان دفینه های عقول را آشکار میکنند ؛ این سخن میرساند که انسان از تعالیم وحی بی نیاز نمی شود و هم می رساند که رشد عقول بوسیله پیروی از تعالیم انبیای الهی است . بنابر این اگر پیامبری از جانب خدا نیامده بود ما نمیدانستیم خدا کیست نمیدانستیم قیامت و راه سعادت ابدی چیست ، نهایتا یک سری کلیاتی عقل بگوید که آن کلیات هم انسان را ممکن بود به راه و جایی نرساند. پس روش دعوت انبیا کاملا بر مبنای عقل و استدلال و برهان استوار است.

همچنین ببینید

چه لزومی دارد در مسائل دینی تحقیق کنم؟

رشته ی تحصیلی من چیز دیگریست آیا من هم باید درباره دین تحقیق کنم ؟ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.